Vjena, mesi i shekullit XIX. Në repartin obstetrik të spitalit më të madh të Austrisë, gratë vdisnin me radhë. Jo nga aksidentet, jo nga sëmundjet kronike — por nga duart e mjekëve që i shpëtonin.

Ignaz Semmelweis, një obstetër i ri hungarez, e vuri re diçka që të tjerët nuk donin ta shihnin: gratë që lindin me ndihmën e mamive kishin normë vdekjeje prej 1–2%. Gratë që lindon me ndihmën e mjekëve dhe studentëve mjekësorë vdisnin me normë deri 10–18%. Mjekët të njëjtit reparte vinin direkt nga dhoma e obduksionit — me duar të palara — për të ndihmuar lindjet.

Semmelweis propozoi diçka skandaloze për kohën: lani duart me tretësirë klori para se të prekni pacienten.

Rezultati ishte i menjëhershëm dhe dramatik — norma e vdekjeve ra pothuajse në zero. Kishte zgjidhur problemin. Kishte provuar gjithçka.

###

Kolegët e tij nuk e festuan zbulimin. E sulmuan.

Pranimi i teorisë së Semmelweis-it do të nënkuptonte diçka të papranueshme për elitën mjekësore të Vjenës: se ata vetë kishin vrarë pacientet e tyre. Se duart e mjekut — simbol i shërimit — kishin qenë vektori i vdekjes. Ky realitet ishte shumë i rëndë për t'u pranuar, kështu që zgjodhën ta mohonin.

Profesori i tij, Klinik i Famshëm Johann Klein, e largoi nga posti. Akademikët e kohës shkruan kundër tij. Prova i kishte — por askush nuk donte t'i shikonte.

Semmelweis reagoi ashpër, me letra publike plot hidhërim, duke i quajtur kundërshtarët e tij "vrasës" dhe "gjakësorë." Kishte të drejtë — por bota mjekësore nuk falon kur i thua të vërtetën me zë kaq të lartë.

###

Në vitin 1865, Semmelweis u fut me forcë në një azil të sëmurësh mendorë në Vjenë. Kishte 47 vjeç. Brenda dy javësh — sipas disa burimeve historike, nga lëndime gjatë futjes me forcë dhe infeksion i plagëve — vdiq.

Nga infeksion. Nga i njëjti lloj infeksioni që ai kishte kaluar 17 vite duke luftuar ta ndalonte tek të tjerët.

###

Disa vite pas vdekjes së tij, Louis Pasteur dhe Joseph Lister e vendosën teorinë mikrobike mbi baza shkencore të palëkundshme. Bota e kuptoi atëherë se Semmelweis kishte pasur të drejtë — absolutisht dhe plotësisht.

Sot emri i tij mban universitete, spitale dhe çmime mjekësore në mbarë Europën.

Historia e Semmelweis-it nuk është vetëm histori mjekësore. Është histori e asaj se çfarë i ndodh njeriut kur sfidон institucionin me të vërtetën. Institucionet rrallë e pranojnë menjëherë gabimin — zakonisht preferojnë ta shkatërrojnë atë që e zbulon.

_"Pasardhësit tanë do ta njohin të vërtetën,"_ shkroi ai pak para se ta internojnë. _"Por nëse nuk mund ta ndryshoj mendimin e kohës time, nuk mund ta vazhdoj ta shoh këtë vrasje."_

Pati të drejtë edhe për këtë.

_Ignaz Philipp Semmelweis — 1818, Budapest — 1865, Vjenë_