Kjo e bën pyetjen “A shkaktojnë CT-të kancer?” shumë të rëndësishme, sidomos në një kohë kur numri i CT-ve në mbarë botën po rritet çdo vit.
Studime të mëdha kanë vlerësuar se ekspozimi i popullatës ndaj rrezatimit nga CT mund të kontribuojë deri në rreth 5% të rasteve të reja të kancerit në një vend si SHBA, ku kryhen dhjetëra miliona skanime në vit. Një analizë nga Universiteti i Kalifornisë vlerëson se rreth 103.000 raste të reja kanceri në vit mund të lidhen me rrezatimin nga CT, duke e renditur CT-në pranë faktorëve të njohur risku si alkooli dhe obeziteti.[krenizdravo.dnevnik]
Çfarë doze rrezatimi jep një CT?
Një CT abdominal ose torakal standard mund të japë rreth 4–7 mSv rrezatim, në varësi të aparatit dhe protokollit, ndërsa një radiografi e zakonshme e mushkërive jep rreth 0.1 mSv. Disa autorë krahasojnë një skanim CT me dhjetëra deri në qindra radiografi të vetme, për të ilustruar se bëhet fjalë për një dozë të konsiderueshme. Për shembull, një CT mund të jetë afërsisht sa dhjetë herë ekspozimi vjetor natyror ndaj rrezatimit në mjedis.
Vetë një CT e vetme, te një i rritur i shëndetshëm, sjell një rrezik absolut relativisht të vogël – p.sh. rreth 1 në 2000 mund të zhvillojë kancer si pasojë e një CT abdominale, sipas disa vlerësimeve. Por problemi fillon kur këto skanime grumbullohen: pacientë me sëmundje kronike që bëjnë dhjetëra CT gjatë jetës, apo persona që i bëjnë pa indikacion të qartë mjekësor. Këtu rreziku kumulativ rritet ndjeshëm.
Pse të rinjtë janë më të rrezikuar?
Te fëmijët dhe të rinjtë, rreziku nga rrezatimi i CT-së është dukshëm më i lartë se te moshat e vjetra, për dy arsye kryesore: indet e tyre janë në rritje më të shpejtë (pra më të ndjeshme ndaj dëmtimit të ADN-së) dhe kanë më shumë vite përpara për ta “materializuar” kancerin e mundshëm. Një studim ndërkombëtar ka treguar se një CT në fëmijëri lidhet me rritje të dukshme të rrezikut për kancer gjatë viteve në vijim, duke bërë që ekspertët të kërkojnë kufizim të abuzimit me këtë teknike.
Të dhëna nga Britania e Madhe sugjerojnë që rreth një në 1000 fëmijë që ekspozohen ndaj skanimeve të shumta me CT mund të zhvillojnë kancer si pasojë direkte e rrezatimit, ndërsa një pjesë e rasteve të kancerit te të rriturit në popullatë mund t’u imputohet CT-ve të kryera më parë. Një studim tjetër ka treguar se rreziku është “shumëfish më i madh” te bebet dhe fëmijët shumë të vegjël sesa te të rriturit, pikërisht për shkak të ndjeshmërisë së indeve dhe kohës së gjatë të jetës që kanë përpara.
##
