Mund të duket si paradoks, por shkenca e konfirmon prej dekadash: nëse doni të kuptoni gjendjen shëndetësore mendore të një populli, mos shikoni spitalet psikiatrike — shikoni statistikat e varfërisë dhe indeksin e pabarazisë.

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) e ka thënë këtë me zë të lartë, me të dhëna dhe pa drojë. Në Raportin e saj botëror mbi shëndetin mendor, OBSH thekson se njerëzit e ekspozuar ndaj rrethanave të pafavorshme — duke përfshirë varfërinë, dhunën dhe pabarazinë — janë në rrezik shumë më të lartë për çrregullime mendore.

Por çfarë do të thotë kjo konkretisht? Do të thotë se depresioni, ankthi, psikoza — nuk janë thjesht "sëmundje të individit". Janë pasoja të matshme të një sistemi të dështuar.

ë vitin 2019, pothuajse një miliard njerëz — duke përfshirë 14% të adoleshentëve të botës — jetonin me një çrregullim mendor. Vetëvrasja llogaritej për më shumë se 1 nga 100 vdekje, dhe 58% e vetëvrasjeve ndodhnin para moshës 50 vjeç.

OBSH nuk flet vetëm për vendet e varfra. Flet për çdo shoqëri ku pabarazia është e lartë. Sipas epidemiologëve Pickett dhe Wilkinson, pabarazia e të ardhurave është e lidhur në mënyrë lineare me norma më të larta të sëmundjeve mendore në vendet me të ardhura të larta. Vendet e industrializuara me pabarazi të lartë treguan indeks të lartë të problemeve shëndetësore dhe sociale — duke përfshirë jetëgjatësinë, sëmundjet mendore, homicidet, mosbesimin dhe lëvizshmërinë sociale .

OBSH e ka thënë hapur: shumica e njerëzve në mbarë botën nuk e arrijnë potencialin e tyre shëndetësor për shkak të një "kombinimi toksik të politikave të këqija, ekonomisë dhe politikës."

Varfëria ka shumë dimensione — privimi material nga ushqimi, strehimi, sanitacioni dhe uji i pijshëm i sigurt, përjashtimi social, mungesa e arsimit, papunësia dhe të ardhurat e ulëta — të gjitha bashkë zvogëlojnë mundësitë, kufizojnë zgjedhjet, minojnë shpresën dhe, si rezultat, kërcënojnë shëndetin

_Artikull i bazuar në Raportin Botëror të Shëndetit Mendor të OBSH-së dhe studimet e lidhura të epidemiologjisë sociale._