Ky nuk është thjesht një lajm mbi lëvizjen e lirë për shëndetësi; është një radiografi sociale dhe psikologjike. Si ka mundësi që një qytetar shqiptar, i cili mund të mbajë qëndrime të ashpra nacionaliste ose thjesht jeton me traumën e së kaluarës, i beson trupin dhe shëndetin e tij një mjeku serb në një enklavë të izoluar, ndërkohë që shfaq mosbesim visceral ndaj mjekut të vetë-etnisë së tij?
Për të kuptuar këtë anomali, duhet parë realiteti i hidhur i shëndetësisë publike në vendet tona. Pasiguria, korrupsioni sistematik dhe trajtimi I keq në spitalet publike i kanë shtyrë pacientët drejt një dëshpërimi të tillë saqë kufijtë etnikë dhe politikë bëhen të parëndësishëm kur bëhet fjalë për mbijetesën.
Por pyetja që mbetet pezull është: Pse pikërisht te mjeku serb në enklavë dhe jo te mjeku shqiptar në spitalet publike?
1. Në perceptimin e shumë pacientëve shqiptarë, mjeku serb (shpesh i lidhur me rrjete të vjetra të mjekësisë universitare ose spitale rajonale që ruajnë njëfarë discipline) shihet si më i përgjegjshëm, më i përpiktë nga mjedisi i kapur vendor. 2. Ironikisht, shumë pacientë raportojnë se kur shkojnë në enklava, trajtohen me një korrektesë të ftohtë profesionale, thjesht si pacientë që paguajnë, pa rrjetet e klientelizmit, njohjeve të krushqisë apo "të të afërmve të dikujt" që dominojnë spitalet tona.
Ky fenomen nxjerr në pah një çrregullim në mentalitetin kolektiv të shoqërisë. Bëhet fjalë për një krizë të solidaritetit kombëtar dhe një mungesë besimi tek institucionet dhe njerëzit tanë.
Ky është një vetëreflektim i dhimbshëm. Ai tregon se nacionalizmi dhe patriotizmi digjen si kashtë e tharë përballë paaftësisë institucionale dhe korrupsionit vendor. Kur shteti dësmon të garantojë shërbimin bazë dhe kur mjeku shqiptar shihet si një "gjah" që kërkon para për çdo gjilpërë, identiteti kombëtar i lë vendin instinktit primar të mbijetesës.
Fakti që pacientët tanë po udhëtojnë fshehtazi apo hapur drejt enklavave për një vizitë kardiologu, ortopedi apo gjinekologu, nuk është thjesht një kuriozitet gazetaresk. Është një kambanë alarmi për degradimin moral dhe profesional të sistemit tonë shëndetësor.Kjo dëshmon se qytetarët tanë kanë humbur besimin jo thjesht te qeveritë, por te vetë struktura e tyre shoqërore.
