Meningokoku B (_Neisseria meningitidis_) dhe gonorrea (_Neisseria gonorrhoeae_) i përkasin të njëjtit gjini bakteresh dhe ndajnë deri në 80–90% të ngjashmërisë së sekuencës gjenomike, gjë që e bën biologjikisht të besueshme idenë se një vaksinë e zhvilluar për njërin prej tyre mund të ketë efekt edhe ndaj tjetrit. Vaksina 4CMenB (e njohur si Bexsero) përmban katër komponentë proteinikë që mund të gjenden edhe në disa soje të meningokokëve jo-B dhe në disa soje të _N. gonorrhoeae_, duke nxitur shpresën për “mbrojtje të kryqëzuar” kundër gonorresë.[nature]
Disa meta-analiza dhe studime të mëparshme kishin raportuar se vaksinat meningokokale B që përmbajnë vezikula të membranës së jashtme (OMV) mund të ulin rrezikun e gonorresë në mënyrë modeste, rreth 30–40%, duke sugjeruar se vaksina mund të ketë efekt praktik në popullata të caktuara me rrezik të lartë. Këto rezultate nxitën interesin global për të testuar vaksinën 4CMenB në prova të mirë-dizajnuara klinike, siç është GoGoVax.[academic.oup]
Çfarë bëri studimi GoGoVax?
Studimi GoGoVax ishte një provë e randomizuar, e kontrolluar me placebo, e financuar nga Këshilli Kombëtar i Shëndetit dhe Kërkimeve Mjekësore të Australisë dhe kompania GSK, e fokusuar tek burrat që kanë marrëdhënie seksuale me burra me rrezik të lartë për gonorrenë. Pjesëmarrësit u ndanë në dy grupe: një grup mori dy doza të vaksinës 4CMenB, ndërsa grupi tjetër mori placebo, dhe u ndoqën për rreth dy vjet për të parë sa shpesh shfaqej infeksioni me _N. gonorrhoeae_.[pubmed.ncbi.nlm.nih]
Incidenca e infeksioneve me gonorrenë ishte pothuajse e njëjtë në të dy grupet: 48.1 raste për 100 person-vite në grupin e vaksinuar dhe 47.8 raste për 100 person-vite në grupin placebo, duke dhënë një raport incidencë 1.01 dhe një efikasitet të llogaritur të vaksinës prej -0.5%, që praktikisht do të thotë “asnjë mbrojtje”. Edhe kur u ndanë sipas infeksioneve simptomatike dhe asimptomatike, apo sipas lokalizimit (urogenital, anorektal, orofaringeal), efikasiteti i vaksinës mbeti rreth zeros dhe jo statistikisht domethënës.[pubmed.ncbi.nlm.nih]
Siguria e vaksinës dhe mesazhi kryesor
Studimi raportoi se ngjarjet e rënda anësore ishin të rralla, por pak më të shpeshta në grupin e vaksinuar (4.7%) krahasuar me grupin placebo (2.8%), çka është në linjë me profilin e njohur të sigurisë së vaksinës 4CMenB, e cila përdoret gjerësisht për parandalimin e sëmundjes meningokokale B. Megjithatë, pavarësisht sigurisë së pranueshme, rezultati kryesor është i qartë: vaksinimi me 4CMenB nuk uli incidencën e gonorresë tek MSM me rrezik të lartë dhe, si rrjedhojë, nuk mund të rekomandohet si një mjet për parandalimin e gonorresë në këtë grup.[pubmed.ncbi.nlm.nih]
Ky zbulim vjen në një kohë kur disa vende, si Mbretëria e Bashkuar, po shqyrtojnë përdorimin e vaksinës 4CMenB në popullata me rrezik të lartë për gonorrenë, të mbështetur në studime observacionale që sugjeronin reduktim të rasteve të infeksionit. Rezultatet e GoGoVax tregojnë se të dhënat observacionale duhet të konfirmohen gjithmonë me prova të randomizuara, dhe se politika të gjera vaksinimi nuk duhet të bazohen vetëm në sinjale të mundshme, por në evidencë të fortë klinike.[gavi]
